भैरहवा : लुम्बिनी विकाष कोषभित्र सार्वजनिक शौचालय नहुँदा कोष क्षेत्र दुर्गन्धित र प्रदूषित भएको छ । विकास कोषले सबै क्षेत्रमा शौचालयको व्यवस्था नगरेकाले त्यहाँ घुम्न जाने स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक खुला रूपमा दिसा-पिसाब गर्छन् । विकास कोषले लुम्बिनीको मायादेवी मन्दिरअगाडिपट्ट िमात्रै शौचालय बनाएको छ ।

कोषको ११ सय बिघा क्षेत्रफलको अन्य कुनै पनि ठाउँमा शौचालय छैन । गौतमबुद्धको जन्मस्थल भनेर घुम्न जाने ठाउँमा सार्वजनिक शौचालय नहुँदा समस्या परेको भैरहवाबाट लुम्बिनी घुम्न गएका नरेश केसीले बताए । 'यहाँ घुम्न आउने मानिसबाट लिने शुल्कले नै शौचालय निर्माण गर्न सकिन्थ्यो,' उनले भने । लुम्बिनी विकास कोषले लुम्बिनीमा वनभोजका लागि जाने समूहसँग शुल्क उठाउने गर्छ । तर, कोषले लिने शुल्कबाट त्यहाँ कुनै सरसफाइ नगरिने गरेको गुनासो आगन्तुकको छ । बर्दियाबाट घुम्न र वनभोजका लागि आएका श्याम ज्ञवालीले विकास कोषले शुल्क लिए पनि पकाउने ठाउँमा दिसा-पिसाब गर्दा पनि कोषले सरसफाइका लागि ध्यान नदिएको बताए । 'खाना पकाउने ठाउँ पनि व्यवस्थित छैन । जताततै फोहोर छ । पैसा लिएपछि त सफाइमा पनि ध्यान दिनुपर्ने हो नि !' उनले भने ।
विकास कोषले लुम्बिनी विकास कोषभित्र बनाइएको बसपार्क नजिकको क्षेत्रलाई वनभोजस्थल तोकेको छ । सोही ठाउँमा वनभोज जानेहरूबाट कोषले २ सयदेखि ५ सय रुपैयाँसम्म उठाउँछ । तर, सोही ठाउँमा जताततै खुलारूपमा दिसा-पिसाब गरेको भेटिन्छ । लुम्बिनी विकास कोषका सूचना अधिकृत हरिध्वज राईले दैनिक सरसफाइका लागि मानिस खटाइने गरेको बताए । 'हामीले सरसफाइका लागि दैनिक मानिस खटाएका छौँ । अहिलेसम्म त्यस्तो कुनै कम्प्लेन आएको छैन,' उनले भने । लुम्बिनीमा हिउँदको समयमा घुम्न र वनभोजका लागि दैनिक एक हजारदेखि तीन हजार मानिस जाने गर्छन् । त्यसमा पनि आन्तरिक पर्यटकका रूपमा घुम्न जानेको संख्या बढी हुन्छ । विभिन्न क्याम्पस र विद्यार्थी तथा संघसंस्थाबाट लुम्बिनी घुम्न जाने मानिसको संख्या बढी देखिन्छ । त्यसैगरी, कोषले शुल्क लिए पनि वनभोजस्थलमा कुनै स्टल र बिजुलीबत्तीको व्यवस्था गरेको छैन । वनभोज जानेहरूले खुला चउरमा पकाउनुपर्छ । पानीको व्यवस्था पनि वनभोजस्थलमा पर्याप्त मात्रामा छैन ।
स्रोत : नयाँ पत्रिका दैनिक, ०६७ पौष १३, पेज नं ९